Is usability hetzelfde als toegankelijkheid?
Usability en toegankelijkheid zijn niet hetzelfde, maar ze overlappen sterk. Usability gaat over bruikbaarheid voor iedereen; toegankelijkheid richt zich op mensen met een beperking.
Wat toegankelijk is, is meestal ook bruikbaar.
Andersom geldt dat niet vanzelf.
Waar ze samenvallen
Duidelijke knoppen, voldoende contrast, begrijpelijke taal en een logische volgorde. Die helpen iedereen.
Meer daarover lees je bij accessibility.
Waar toegankelijkheid verder gaat
Toetsenbordbediening, ondersteuning voor schermlezers en alternatieve teksten. Dat zijn eisen die verder reiken dan gemak.
Meer daarover lees je bij ui.
Waar usability verder gaat
Of je aanbod duidelijk is, of je prijzen kloppen en of je formulier niet te lang is. Dat zijn geen toegankelijkheidseisen.
Meer daarover lees je bij welke usability-fouten je het vaakst tegenkomt.
Mijn vuistregels
- Los toegankelijkheid op; dat helpt iedereen.
- Test daarna bruikbaarheid met echte mensen.
- Behandel ze als één traject.
- Begin bij je formulieren.
Die laatste raakt allebei tegelijk en levert het snelst resultaat op.
Het juridische verschil
Toegankelijkheid kent wettelijke eisen; usability niet. Dat maakt de eerste soms verplicht en de tweede altijd verstandig.
Meer daarover lees je bij cro.
Wat je eerst doet
De toegankelijkheidsbasis: contrast, toetsenbord en labels. Daarna test je met gebruikers.
Meer daarover lees je bij ux.
Wat ik in de praktijk zie misgaan
Het onderscheid wordt gebruikt om er één van de twee mee af te schuiven.
Dat klinkt zo: onze site is gebruiksvriendelijk, dus toegankelijkheid komt later wel. Of andersom: we hebben een toegankelijkheidsverklaring, dus dat is geregeld. In beide gevallen wordt de helft van de bezoekers vergeten.
In de praktijk kom ik prachtige sites tegen die volstrekt onbruikbaar zijn met alleen een toetsenbord, en technisch keurige sites waarop niemand kan vinden wat hij zoekt.
Wat ik daarom doe is ze niet als twee projecten behandelen. Ik stel bij elk scherm twee vragen: kan iedereen dit bedienen, en snapt iedereen wat er gebeurt als hij het doet.
De maatregelen die daaruit komen overlappen voor het grootste deel. Duidelijke labels, voldoende contrast, kloppende kopniveaus en begrijpelijke foutmeldingen helpen allebei de groepen tegelijk, en ze kosten bij een nieuwe site niets extra.
Meer daarover lees je bij wcag.